Tổng thầu EPC và hợp đồng EPC là gì? Quy định cần biết

Trong các dự án xây dựng và công nghiệp quy mô lớn, mô hình EPC ngày càng được nhiều chủ đầu tư lựa chọn nhờ tính đồng bộ và hiệu quả triển khai. Vậy tổng thầu EPC là gì, hợp đồng EPC có những ưu điểm, hạn chế nào và điều kiện nào để áp dụng hình thức này? Bài viết dưới đây, BMB Steel sẽ giúp bạn hiểu rõ toàn diện về EPC dưới góc độ pháp lý và thực tiễn triển khai tại Việt Nam.

1. Tổng thầu EPC là gì?

EPC là viết tắt của Engineering - Procurement - Construction, có nghĩa là thiết kế, mua sắm và xây dựng. Vậy tổng thầu EPC là gì?

Tổng thầu EPC là các doanh nghiệp cung cấp và thực hiện dự án theo hình thức EPC, chịu trách nhiệm toàn diện đối với hợp đồng EPC. Theo quy định tại Nghị định 59/2015/NĐ-CP, tổng thầu EPC đảm nhận các nội dung chính bao gồm thiết kế công trình, cung cấp thiết bị và công nghệ, tổ chức thi công xây dựng.

Trong quá trình triển khai dự án, tổng thầu EPC có thể tự thực hiện toàn bộ các công đoạn hoặc thuê các nhà thầu phụ để thực hiện từng hạng mục chuyên môn cụ thể. Trường hợp ký kết hợp đồng với một hoặc nhiều nhà thầu phụ (hợp đồng thầu phụ), các nhà thầu này bắt buộc phải được chủ đầu tư chấp thuận theo đúng quy định.

2. Những quy định về tổng thầu EPC nhà thầu cần biết

Theo Điều 15 Thông tư 30/2016/TT-BXD, tổng thầu EPC chịu trách nhiệm thực hiện toàn bộ dự án, tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ và yêu cầu pháp lý sau:

• Quản lý phạm vi công việc: Quản lý và kiểm soát phạm vi công việc theo đúng mục tiêu của dự án và danh mục công việc đã ký kết với chủ đầu tư; kiểm tra tính chính xác, đầy đủ và sự phù hợp của các tài liệu khảo sát, hồ sơ thiết kế và tài liệu kỹ thuật được sử dụng trong dự án.
• Quản lý tiến độ: Kiểm soát tiến độ thực hiện các hạng mục công việc sao cho phù hợp với tiến độ tổng thể của dự án và các mốc thời gian đã cam kết trong hợp đồng EPC.
• Quản lý thi công: Trong phạm vi công trường, tổng thầu EPC chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ phương tiện, thiết bị và biện pháp thi công của dự án.
• Quyền lựa chọn thầu phụ: Bổ sung hoặc thay thế nhà thầu phụ khi cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu về chất lượng, chi phí và tiến độ thực hiện hợp đồng sau khi có sự chấp thuận của chủ đầu tư.
• Kiểm soát chi phí: Quản lý chặt chẽ chi phí thực hiện dự án, bao gồm việc kiểm soát, thanh toán và điều chỉnh giá hợp đồng theo đúng thỏa thuận đã ký và các quy định pháp luật liên quan. 
• Quản lý công trường: Tổng thầu EPC có trách nhiệm tổ chức và điều hành toàn bộ hoạt động trong và ngoài công trường để đảm bảo hợp đồng EPC được thực hiện an toàn và hiệu quả. Nhà thầu phải điều phối hợp lý các nhà thầu phụ trong việc sử dụng công trình phụ trợ, hạng mục phục vụ thi công, tránh lãng phí tài nguyên, đồng thời quản lý mặt bằng, bảo đảm an ninh trật tự tại công trường.
• Đào tạo và chuyển giao: Chủ động phối hợp với chủ đầu tư trong việc tổ chức đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý và công nhân vận hành công trình phù hợp với phạm vi hợp đồng đã ký.

3. Hợp đồng EPC là gì?

Theo quy định tại Nghị định số 37/2015/NĐ-CP về hợp đồng xây dựng, ban hành ngày 22/4/2015:

“Hợp đồng EPC là hợp đồng để thực hiện các công việc từ thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ đến thi công xây dựng công trình, hạng mục công trình

Hợp đồng tổng thầu EPC là hợp đồng thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng tất cả các công trình của một dự án đầu tư xây dựng.”

Trong khi nhiều dự án truyền thống thường tách riêng từng hợp đồng cho các giai đoạn như thiết kế, mua sắm vật tư, thiết bị và xây lắp thi công, thì hợp đồng EPC lại là sự tổng hợp đầy đủ của tất cả các hạng mục nói trên trong một hợp đồng thống nhất. Hiện nay, hợp đồng EPC được nhiều chủ đầu tư trong và ngoài nước lựa chọn, đặc biệt phổ biến trong các dự án công nghiệp tại Việt Nam.

4. Ưu và nhược điểm hợp đồng EPC

Hợp đồng EPC là hình thức được nhiều chủ đầu tư lựa chọn trong đấu thầu và triển khai các dự án quy mô lớn. Dưới đây là ưu và nhược điểm của hợp đồng EPC, giúp doanh nghiệp và chủ đầu tư đưa ra quyết định phù hợp với mục tiêu dự án.

Ưu điểm của hợp đồng EPC

Hợp đồng EPC được đánh giá cao nhờ tính đồng bộ và hiệu quả trong quá trình triển khai dự án. Với mô hình “một nhà thầu - một hợp đồng”, mọi công việc từ thiết kế đến bàn giao công trình đều được thực hiện xuyên suốt bởi một đầu mối duy nhất..

Một số ưu điểm nổi bật của hợp đồng EPC gồm:

• Tổng thầu EPC chịu trách nhiệm toàn diện đối với dự án, qua đó giúp chủ đầu tư giảm đáng kể áp lực quản lý, giám sát và điều phối nhiều đơn vị cùng lúc.
• Các giai đoạn thiết kế, mua sắm và thi công được phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện rút ngắn tiến độ thực hiện.
• Chủ đầu tư chỉ cần làm việc với một đối tác duy nhất, từ đó giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình làm việc.
• Nhà thầu EPC thường là các doanh nghiệp có kinh nghiệm, năng lực kỹ thuật và tài chính vững mạnh, góp phần đảm bảo chất lượng công trình.

Nhược điểm của hợp đồng EPC

Bên cạnh những ưu điểm kể trên, hợp đồng EPC cũng tiềm ẩn nhiều hạn chế mà chủ đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng. 

Một số nhược điểm thường gặp của hợp đồng EPC bao gồm:

• Chi phí hợp đồng EPC thường cao hơn do bao trùm toàn bộ các hạng mục.
• Chủ đầu tư gặp khó khăn trong việc theo dõi chi tiết từng công đoạn triển khai, bởi phần lớn quyền kiểm soát đã được chuyển giao cho tổng thầu EPC.
• Các dự án EPC thường có quy mô lớn và tính chất phức tạp, đòi hỏi thời gian thực hiện dài.
• Chất lượng công trình và thiết bị phụ thuộc nhiều vào uy tín, năng lực của nhà thầu EPC, do đó có thể phát sinh rủi ro nếu nhà thầu lựa chọn giải pháp kỹ thuật hoặc thiết bị không phù hợp với yêu cầu thực tế của dự án.

5. Điều kiện để áp dụng hình thức Hợp đồng EPC

Để có thể áp dụng hình thức hợp đồng EPC, các dự án hoặc gói thầu cần đáp ứng một số điều kiện cơ bản sau đây:

• Phạm vi công việc của dự án phải được xác định ở mức độ chi tiết cần thiết, đủ rõ ràng để thiết lập phạm vi hợp đồng EPC. Trên thực tế, có nhiều công việc khó xác định ranh giới cụ thể, chẳng hạn như công tác chuẩn bị công trường, thi công đường giao thông vào công trình, hệ thống thoát nước mặt bằng, hạng mục công trình tạm,... Đối với những nội dung này, chủ đầu tư và nhà thầu cần thống nhất chi tiết để linh hoạt xác định hạng mục nào thuộc phạm vi hợp đồng EPC và hạng mục nào được tách riêng, nhằm tránh tranh chấp phát sinh sau này.
• Hồ sơ tài liệu phục vụ mời thầu hoặc chỉ định thầu EPC cần được chuẩn bị đầy đủ và kỹ lưỡng. Trong đó, các yêu cầu cụ thể của chủ đầu tư đối với dự án hoặc gói thầu phải được làm rõ một cách chi tiết. Những yêu cầu này có thể liên quan đến công suất khai thác, công năng sử dụng, tiến độ thực hiện, điều kiện ứng vốn,... Tất cả các yêu cầu cần được định tính và định lượng rõ ràng, làm cơ sở để lập hồ sơ mời thầu hoặc hồ sơ chỉ định thầu EPC ở các bước tiếp theo.
• Hợp đồng EPC thường phù hợp với các dự án có yêu cầu chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm quản lý, vận hành và khai thác công trình từ phía nhà thầu thực hiện.

Bên cạnh các điều kiện phù hợp nêu trên, hình thức hợp đồng EPC không nên áp dụng trong một số trường hợp sau đây: 

• Nếu chủ đầu tư không có điều kiện dành đủ thời gian để nhà thầu nghiên cứu chi tiết các yêu cầu của mình, nhà thầu sẽ khó xác định đầy đủ phạm vi công việc cũng như chi phí cần thiết cho dự án.
• Đối với các dự án hoặc gói thầu có khối lượng công tác ngầm lớn, trong khi nhà thầu không có điều kiện khảo sát trực tiếp tại hiện trường, việc áp dụng hợp đồng EPC cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về kỹ thuật và chi phí.
• Những dự án mà chủ đầu tư mong muốn kiểm soát chi tiết toàn bộ quá trình thực hiện thường không phù hợp với mô hình EPC.
• Trong trường hợp chủ đầu tư không chủ động được nguồn vốn thanh toán hoặc nhà thầu bị hạn chế về năng lực tài chính, việc áp dụng hợp đồng EPC cũng không được khuyến nghị.

Trên đây là những thông tin tổng hợp giúp làm rõ tổng thầu EPC là gì, các quy định pháp lý liên quan, đặc điểm của hợp đồng EPC và điều kiện áp dụng trong thực tiễn triển khai dự án. Hy vọng BMB Steel đã mang đến cho bạn cái nhìn toàn diện, từ đó có thêm cơ sở để áp dụng hiệu quả vào công việc và lựa chọn hình thức hợp đồng phù hợp cho từng loại công trình.